Taispeántais

Pleanáil do chuairt chun ceann de na taispeántais reatha a fheiceáil trí eolas maidir le láthair, cúrsaí taistil agus áiseanna a fheiceáil anseo.

1916 Portráidí agus Beathaí

13 Bealtaine – 31 Deireadh Fomhair 2016

Tá léargas leathan uileghabhálach ar an éirí amach le fáil sna beathaisnéisí atá roghnaithe anseo, iad ag léiriú an réimse pearsantachtaí agus dearcthaí a bhí bainteach leis an ócáid. Ní hamháin go bhfuil na ceannaircigh (agus daoine áirithe eile) a maraíodh san áireamh ach tá léiriú againn ar chuid de na mná a bhí páirteach mar shaighdiúirí nó mar lucht cúnta; triúr ceannairí náisiúnacha a chur in aghaidh an éirí amach; roinnt de na pearsana sinsearacha i rialtas na Breataine in Éirinn in 1916; saighdiúirí d’arm na Breataine a chuir an éirí amach faoi chois; agus beirt staraithe a chuir go mór leis an díospóireacht léannta ar 1916. Tá i gceist leis an rogha leathan seo go mbeadh léargas cothrom le fáil ar an éirí amach.

Future Histories

21 Bealtaine 2016

Beidh Niamh Murphy agus Áine Phillips i mbun coimeádaíochta ar an ócáid dhá uair an chloig déag taibhealaíne agus físeáin seo i bPríosún Chill Mhaighneann, ina bhfreagraíonn sé mhórealaíontóir Éireannach déag don cheangal stairiúil íocónach idir an Príosún agus Éirí Amach 1916. Tá cuireadh tugtha d’ealaíontóirí ón taobh ó thuaidh agus ó dheas den teorainn araon a bheith páirteach. Úsáidfidh siad an taibhealaín, an ealaín bheo agus fístéip chun freagairt do chomóradh céad bliain 1916. Cruthófar dearcadh comhaimseartha ar an stair atá i gcoitinne againn agus ar na haighnis, na géarchéimeanna agus na paisin a bhain leis an Éirí Amach agus leis an séadchomhartha is mó a a bhaineann leis, Príosún Chill Mhaighneann.

Is iad seo a leanas na healaíontóirí: Amanda Coogan, Danny McCarthy, Brian Connolly, Debbie Guinnane, Helena Walsh, Sandra Johnson, Fergus Byrne, Francis Fay, Katherine Nolan, Pauline Cummins, Ciara McKeon, Dominic Thorpe, Méabh Redmond, An Dr Laura McAtackney, Michelle Browne, Alastair McLennan agus Sinéad O’Donnell.

Buanthaispeántas Mhúsaem Phríosún Chill Mhaighneann

Ar siúl i rith an ama

Is éard atá sa phríomhthaispeántas ag Músaem Phríosún Chill Mhaighneann ná cuntas ar stair shóisialta agus pholaitíochta an phríosúin. Déantar trí phríomhthéama a iniúchadh ar thrí leibhéal den láthair taispeántais:

  • stair shóisialta Phríosún Chill Mhaighneann agus príosúin na hÉireann sna 1800idí
  • stair an náisiúnachais agus an phoblachtachais Éireannaigh, 1796-1924
  • athchóiriú Phríosún Chill Mhaighneann sna 1960idí

Ar urlár na talún, tá scéal Phríosún Chill Mhaighneann á insint ó dhearcadh an ghnáthphríosúnaigh. Léiríonn clár príosúin do Phríosún Chill Mhaighneann na coireanna a rinne na fir, mná agus leanaí a cuireadh i ngéibheann anseo, ó ionsaí foréigneach go dtí úlla a ghoid ó úllord. Beidh an deis ag cuairteoirí scrúdú a dhéanamh ar an mbosca beag adhmaid a d’úsáid an daoránach John Sheahan chun a mhaoin shaolta a thabhairt leis chun na hAstráile in 1842. Tá ceamara Gandolfi ó ré Victoria, lena nglacfaí pictiúir d’éadain na bpríosúnach, ar taispeáint anseo chomh maith.

Éirí amach, náisiúnachas agus bóthar na saoirse na téamaí atá le sonrú ar an gcéad urlár, a phléann le stair pholaitiúil na hÉireann ó Éirí Amach 1798 go dtí críoch an Chogaidh Chathartha in 1924. I measc na n-earraí atá ar taispeáint tá forógra rialtais shealadaigh na hÉireann le Robert Emmet ó 1803, an litir dheireanach a scríobh Charles Stewart Parnell agus scabaill a tógadh ó chorp Mhichíl Uí Choileáin nuair a feallmharaíodh é in 1922.

Tá na litreacha deireanacha agus na giuirléidí pearsanta a bhain leis an gceathrar ceannaire dhéag ar Éirí Amach na Cásca a cuireadh chun báis i bPríosún Chill Mhaighneann i mí na Bealtaine 1916 ar taispeáint i roinn ‘na n-achainníocha deireanacha’. Tá scéal dochreidte an ghrúpa dheonaigh a shlánaigh Príosún Chill Mhaighneann sna 1960idí le fáil ar urlár deireanach an taispeántais. Déantar cur síos ar an athchóiriú a rinne siad ar an bhfoirgneamh mar shéadchomhartha i gcuimhne ar na fir agus na mná a coinníodh nó a maraíodh i bPríosún Chill Mhaighneann ar son saoirse na hÉireann.

B’fhéidir go mbeadh spéis agat míreanna ón mbailiúchán buan a fheiceáil

Téigh go Bailiúchán